Coöperatief leren

Coöperatief leren is een onderwijsmethode die gebaseerd is op samenwerking en een methode waarvan wetenschappelijk is aangetoond dat deze werkt. Kenmerkend voor coöperatief leren is de noodzaak voor de leerlingen om bij het uitvoeren van een leertaak met elkaar samen te werken. De klas wordt ingedeeld in kleine heterogene groepen en leerlingen in deze coöperatieve leergroepen moeten met elkaar discussiëren over de leerstof, elkaar uitleg en informatie geven, elkaar overhoren en de zwakke kanten van elkaar aanvullen. De achterliggende gedachte van deze vorm van leren is dat kinderen niet alleen leren van de interactie met de leerkracht, maar ook van de interactie met elkaar. Het coöperatief leren is niet geheel gericht op de ontwikkeling van de eigen persoonlijkheid en kennis, maar juist ook om de ander verder te helpen met de kwaliteiten die het kind zelf al bezit. Binnen coöperatief leren worden de leerlingen uitgedaagd om zelf initiatief te nemen, elkaar te helpen en problemen samen op te lossen. De leerkracht doet hierbij zelf bewust een stapje terug. Dit is soms nog een hele opdracht voor een leerkracht, omdat de persoon gewend is aan de positie van leidinggevende op een andere manier. Het werken aan een gedeelde verantwoordelijkheid is vaak voor beide partijen een uitdaging.

Deze vijf basiskenmerken van coöperatief leren zijn:

Positieve wederzijdse verantwoordelijkheid
De leerlingen moeten het gevoel hebben elkaar nodig te hebben bij de samenwerkingsopdracht. Zij weten dat ze elkaar nodig hebben om een activiteit met succes uit te kunnen voeren.

Individuele verantwoordelijkheid
De leerlingen weten dat ze ook individueel verantwoordelijk zijn. Elke leerling in de groep moet na afloop kunnen vertellen hoe het proces verlopen is en wat zijn eigen bijdrage is geweest aan het eindresultaat.

Directe interactie
De opdracht is zo geformuleerd dat deze de leerlingen uitnodigt om veel te praten. Door veel te praten wisselen de leerlingen kennis, ideeën en informatie uit.

Aandacht voor samenwerkingsvaardigheden
Een leerkracht besteedt bewust aandacht aan samenwerkingsvaardigheden (inscholing). Voordat het samenwerkend leren begint, kan een leerkracht bewust stilstaan bij een in te oefenen vaardigheid. Hij/zij vertelt dat deze vaardigheid besproken wordt aan het eind van het samenwerkend leren.

Evaluatie van het samenwerken
Na een samenwerkingsopdracht kijken de leerkracht en leerlingen gezamenlijk naar het proces en product van het samenwerken. De leerling moet namelijk (kunnen) reflecteren op hoe het proces verlopen is.